Nga guroret te ndotja! KLSH zbulon shkeljet në Fabrikën e Çimentos në Fushë-Krujë: Subjektet nuk raportojnë, institucionet nuk kontrollojnë!
Nga guroret te ndotja! KLSH zbulon skandalet për Fabrikën e Çimentos Fushë Krujë, institucionet inekzistente!
KLSH ngre alarmin për “F.-K. C. F.” në Krujë: Gurore që vijojnë aktivitetin pa raportuar vetëmonitorimin mjedisor, ndërsa mbetet rreziku i ndotjes përtej kufijve të lejuar.
Krujë – Aktiviteti i guroreve dhe nxjerrjes së mineraleve në territorin e Krujës po shoqërohet me problematika serioze në drejtim të kontrollit dhe monitorimit mjedisor. Këtë e evidenton Kontrolli i Lartë i Shtetit në raportin e tij të auditimit, ku ndër subjektet që nuk kanë përmbushur detyrimet ligjore për raportimin e vetëmonitorimit mjedisor renditet edhe “F.-K. C. F.”.
Bëhet fjalë për një subjekt që ushtron aktivitet në nxjerrjen e mineraleve, rërës dhe argjilës nga minierat dhe guroret në territorin e Krujës, i pajisur me lejen mjedisore PN-9529-03-2015.
Sipas konstatimeve të KLSH-së, subjekti nuk ka respektuar detyrimin për të raportuar vetëmonitorimin mjedisor, duke krijuar një situatë shqetësuese për kontrollin e ndikimit që aktiviteti i tij mund të ketë në mjedis.
Problemi nuk qëndron vetëm te mungesa e një raporti. Kur një subjekt që ushtron aktivitet ekstraktiv nuk raporton të dhënat e vetëmonitorimit, institucionet përgjegjëse nuk kanë informacionin e nevojshëm për të verifikuar nëse ndotja dhe emetimet që çlirohen nga aktiviteti qëndrojnë brenda normave të lejuara.
Pikërisht për këtë arsye, KLSH e lidh këtë shkelje me rrezikun e ndotjes përtej kufijve të lejuar.
Nuk raportoi vetëmonitorimin, por aktiviteti vijon
Në dokumentacionin e administruar gjatë auditimit, “F.-K. C. F.” rezulton ndër subjektet që nuk kanë përmbushur detyrimin për t’i përcjellë institucioneve raportet e vetëmonitorimit mjedisor.
Ky detyrim nuk është thjesht një procedurë formale. Ai shërben për të mbajtur nën kontroll aktivitetet që mund të kenë ndikim në mjedis dhe për të garantuar që kushtet e përcaktuara në lejen mjedisore të respektohen.
Përmes vetëmonitorimit, kompanitë duhet të raportojnë treguesit përkatës mjedisorë dhe të japin informacion mbi ndikimin që aktiviteti i tyre ka në mjedisin përreth.
Në rastin konkret, mungesa e këtyre raporteve lë pa përgjigje një pyetje thelbësore: A po zhvillohet aktiviteti në përputhje me standardet mjedisore dhe a janë emetimet brenda kufijve të lejuar?
KLSH vlerëson se mosraportimi krijon një risk real, pasi aktiviteti mund të vijojë pa u dokumentuar plotësisht ndikimi i tij në mjedis.
Aktiviteti që ngre shqetësime: Nxjerrja e mineraleve, rërës dhe argjilës
Sipas raportit të auditimit, subjekti është i pajisur me leje mjedisore të tipit B dhe ushtron aktivitetin e nxjerrjes së mineraleve, rërës dhe argjilës, përmes shfrytëzimit në qiell të hapur dhe guroreve.
Bëhet fjalë për një aktivitet që shoqërohet me ndikime të mundshme në mjedis, veçanërisht për shkak të pluhurit industrial, degradimit të tokës dhe ndërhyrjeve në territor.
Shqetësimi bëhet edhe më i madh po të shihet harta e riskut mjedisor e përfshirë në raportin e KLSH-së. Në këtë hartë, zona Nikel–Tapizë, ku evidentohen aktivitete të guroreve dhe përpunimit të gurit, klasifikohet me nivel risku “i lartë”, për shkak të degradimit të tokës dhe ndotjes nga pluhuri.
Megjithatë, duhet theksuar se ky klasifikim i referohet zonës në tërësi dhe nuk do të thotë se çdo problematikë mjedisore e evidentuar aty i atribuohet automatikisht subjektit “F.-K. C. F.”.
Ajo që ngre si shqetësim KLSH është fakti se, kur subjektet që ushtrojnë aktivitete të tilla nuk raportojnë vetëmonitorimin, institucionet e kanë shumë më të vështirë të përcaktojnë ndikimin real të secilit aktivitet dhe të verifikojnë respektimin e normave mjedisore.
Një tjetër referencë në raport: I njëjti emërtim, por me një numër tjetër lejeje
Në raportin e auditimit shfaqet edhe një tjetër referencë për subjektin me emërtimin e shkurtuar “F.-K. C. F.”, këtë herë me lejen mjedisore PN-9474-10-2019.
Edhe ky subjekt përfshihet në listën e atyre që nuk kanë raportuar vetëmonitorimin mjedisor dhe që, sipas konstatimeve të KLSH-së, nuk i janë nënshtruar asnjë inspektimi dhe mase administrative.
KLSH e sjell këtë rast si një tjetër shembull të mënyrës jo të njëtrajtshme se si institucionet kanë trajtuar subjektet që nuk përmbushin detyrimet ligjore të raportimit.
Në raport theksohet se ka pasur subjekte që, pavarësisht se nuk kanë respektuar detyrimin për raportimin e vetëmonitorimit, nuk janë kontrolluar nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit dhe nuk janë ndëshkuar me masa administrative.
Kjo ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si funksionon kontrolli shtetëror dhe nëse institucionet po reagojnë në kohë ndaj shkeljeve të evidentuara.
Megjithatë, për këtë rast duhet bërë një sqarim i rëndësishëm: dokumentacioni i disponueshëm nuk vërteton se lejet PN-9529-03-2015 dhe PN-9474-10-2019 i përkasin të njëjtit aktivitet apo së njëjtës leje mjedisore. Për këtë arsye, të dyja referencat duhen trajtuar veçmas, deri në verifikimin e dokumentacionit të plotë.
Në vitin 2025 shfaqet edhe një rast tjetër i mosnjoftimit
Problematika e raportimit nuk përfundon me gjetjet e mësipërme.
Në tabelat e raportit të auditimit, ku pasqyrohen subjektet e monitoruara në territorin e Bashkisë Krujë, për vitin 2025 figuron edhe një subjekt me emërtimin “F. K. C.”, me aktivitet “Shfrytëzim i argjilave”.
Për këtë subjekt, në dokumentacion është shënuar statusi “JO/mos njoftimi nga subjekti”, ndërsa data e evidentuar është 26.06.2025.
Ky është një tjetër element që tregon se problematika e raportimit të detyrimeve mjedisore është evidentuar edhe në të dhënat konkrete të administruara nga strukturat rajonale.
Megjithatë, duke qenë se në tabelë emërtimi është paraqitur në formë të shkurtuar, nuk mund të thuhet me siguri se bëhet fjalë për të njëjtin subjekt me lejen PN-9529-03-2015. Për të konfirmuar një lidhje të tillë nevojitet dokumentacion shtesë.
Problemi nuk është vetëm te kompanitë: Ku janë institucionet e kontrollit?
Një nga problematikat më të rëndësishme që nxjerr në pah raporti i KLSH-së lidhet pikërisht me punën e institucioneve përgjegjëse për mbrojtjen e mjedisit.
Auditimi evidenton se Agjencia Kombëtare e Mjedisit dhe strukturat rajonale nuk kanë arritur të realizojnë të gjitha inspektimet e planifikuara për periudhën 2023–2025.
Vetëm në territorin e Bashkisë Krujë, nga 46 inspektime të planifikuara për lejet mjedisore dhe Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM), janë realizuar vetëm 31.
Pra, 15 inspektime të planifikuara nuk janë realizuar.
Kjo do të thotë se një pjesë e aktiviteteve që mund të kenë ndikim në mjedis nuk janë kontrolluar sipas planifikimit të përcaktuar nga vetë institucionet.
Por mangësitë nuk përfundojnë këtu.
Në një tjetër pjesë të auditimit, KLSH konstaton se inspektorët mjedisorë kryejnë kontrollet pa pasur në dispozicion pajisjet dhe mjetet e nevojshme për të kryer matje të drejtpërdrejta në terren.
Në këto kushte, inspektimet mbështeten kryesisht te dokumentacioni i subjekteve dhe konstatimet vizuale, ndërsa mungojnë matjet konkrete që do të mundësonin përcaktimin objektiv të nivelit të ndotjes dhe verifikimin nëse janë tejkaluar normat e lejuara.
Me fjalë të tjera, institucionet jo vetëm që nuk arrijnë të realizojnë të gjitha kontrollet e planifikuara, por edhe kur shkojnë në terren, nuk kanë gjithmonë mjetet e nevojshme për të matur realisht ndikimin e aktiviteteve në mjedis.
Kjo e bën edhe më shqetësuese çështjen e vetëmonitorimit.
Kur një kompani nuk raporton të dhënat mjedisore dhe institucionet nuk arrijnë ta kontrollojnë në mënyrë të plotë përmes inspektimeve dhe matjeve në terren, krijohet një boshllëk serioz në mbikëqyrjen e aktivitetit.
Dhe në këtë situatë, qytetarët mbeten pa një përgjigje të qartë për atë që po ndodh realisht me mjedisin ku jetojnë.
KLSH ngre alarmin: Ekziston rreziku i ndotjes përtej kufijve të lejuar
Një nga konstatimet më të rëndësishme të raportit lidhet me rrezikun e ndotjes përtej normave të lejuara.
KLSH nuk deklaron se ka provuar një nivel të caktuar ndotjeje të shkaktuar nga “F.-K. C. F.” dhe as nuk përcakton se subjekti ka tejkaluar konkretisht normat mjedisore.
Ajo që evidenton auditimi është se mosraportimi i vetëmonitorimit krijon një risk që ndotja të jetë përtej kufijve të lejuar, pa u identifikuar dhe pa u kontrolluar në kohë.
Ky shqetësim merr rëndësi të veçantë kur bëhet fjalë për aktivitete që lidhen me nxjerrjen e mineraleve, shfrytëzimin e guroreve dhe përpunimin e materialeve, procese që mund të shoqërohen me përhapje të pluhurit dhe degradim të tokës.
Edhe harta e riskut mjedisor e përfshirë në auditim e konfirmon këtë problematikë në nivel zone, duke e klasifikuar territorin Nikel–Tapizë me risk të lartë për shkak të degradimit të tokës dhe pluhurit.
Pra, shqetësimi kryesor nuk është vetëm fakti që një subjekt nuk ka dorëzuar raportet e kërkuara, por edhe pamundësia për të kuptuar me saktësi se çfarë ndikimi po shkakton aktiviteti i tij në mjedis.
Një zinxhir shkeljesh dhe mungesash institucionale
Rasti i “F.-K. C. F.” është një shembull i problematikave që KLSH ka evidentuar në sistemin e monitorimit dhe kontrollit mjedisor.
Situata e përshkruar në raport tregon një zinxhir problematikash që lidhen drejtpërdrejt me njëra-tjetrën:
* Subjekti ushtron aktivitet në nxjerrjen e mineraleve, rërës dhe argjilës.
* Nuk përmbush detyrimin ligjor për raportimin e vetëmonitorimit mjedisor.
* Institucionet nuk disponojnë informacionin e plotë për treguesit dhe ndikimin real të aktivitetit.
* Kontrolli shtetëror nuk arrin ta kompensojë gjithmonë këtë mungesë me inspektime të plota dhe matje konkrete në terren.
* Si rezultat, mbetet i paqartë niveli real i ndikimit në mjedis dhe ekziston rreziku i ndotjes përtej kufijve të lejuar.
Kjo është arsyeja pse gjetja e KLSH-së nuk duhet parë thjesht si një shkelje administrative për mosdorëzimin e një raporti.
Bëhet fjalë për një problem që prek drejtpërdrejt transparencën, kontrollin dhe sigurinë mjedisore të territorit.
Në një zonë ku aktiviteti i guroreve dhe nxjerrjes së mineraleve është i pranishëm, monitorimi i vazhdueshëm dhe kontrolli real nga institucionet janë thelbësorë për të parandaluar ndotjen dhe degradimin e mjedisit.
Por kur kompanitë nuk raportojnë dhe institucionet nuk arrijnë të kryejnë kontrolle të plota, lind një pyetje e pashmangshme: Kush po garanton që aktivitetet që zhvillohen në territorin e Krujës nuk po tejkalojnë kufijtë e lejuar të ndotjes?
Përgjigjja që del nga raporti i KLSH-së është shqetësuese: sistemi i monitorimit dhe kontrollit ka mangësi që e bëjnë të vështirë verifikimin në kohë të ndikimit real të këtyre aktiviteteve në mjedis.
