AWD apo 4WD? Cili është ndryshimi mes dy sistemeve të tërheqjes dhe cili është më i përshtatshëm për terrene të vështira?
Edhe pse në pamje të parë mund të duken si e njëjta teknologji, sistemet AWD dhe 4WD kanë dallime të rëndësishme në mënyrën se si funksionojnë dhe në qëllimin për të cilin janë projektuar. Të dyja mundësojnë transmetimin e fuqisë së motorit në të katër rrotat, por mënyra e shpërndarjes së saj dhe aftësitë që ofrojnë ndryshojnë ndjeshëm.
Termat AWD (All-Wheel Drive) dhe 4WD (Four-Wheel Drive) përdoren shpesh për të përshkruar makinat me tërheqje në të katër rrotat. Megjithatë, pas këtyre dy emërtimeve fshihen sisteme të ndryshme, të cilat janë projektuar për kushte dhe përdorime të ndryshme.
AWD: Tërheqje automatike për përdorimin e përditshëm
Sistemi AWD gjendet sot në një numër të madh automjetesh, nga makinat e zakonshme të pasagjerëve deri te SUV-të moderne. Karakteristika kryesore e tij është menaxhimi automatik i fuqisë që transmetohet në rrota.
Në këtë rast, shoferi nuk ka nevojë të aktivizojë manualisht tërheqjen në të katër rrotat kur rruga bëhet e rrëshqitshme. Sistemi monitoron vazhdimisht kushtet e lëvizjes, kapjen e gomave dhe mundësinë e rrëshqitjes, duke përshtatur automatikisht shpërndarjen e çiftit rrotullues.
Ekzistojnë disa variante të këtij sistemi. Në disa automjete, AWD është i përhershëm dhe transmeton fuqi në të dy boshtet, duke ndryshuar automatikisht sasinë e saj sipas nevojës. Në sisteme të tjera, automjeti lëviz normalisht me një bosht aktiv, ndërsa boshti tjetër përfshihet vetëm kur kërkohet më shumë tërheqje.
Një tjetër element i rëndësishëm është se AWD nuk do të thotë domosdoshmërisht që të katër rrotat marrin të njëjtën sasi fuqie. Sistemet moderne mund ta ndryshojnë shpërndarjen e çiftit rrotullues edhe ndërmjet rrotave të të njëjtit bosht, në varësi të teknologjisë së përdorur.
4WD: Më shumë kontroll në terrene të vështira
Ndryshe nga AWD, sistemi tradicional 4WD është projektuar kryesisht për automjete që duhet të përballojnë terrene të vështira, si SUV-të e forta dhe kamionçinat.
Ai përdor zakonisht një mekanizëm të quajtur kuti transferimi (transfer case), përmes të cilit shoferi mund të zgjedhë mënyrën e transmetimit të fuqisë.
Në shumë automjete 4WD, drejtuesi mund të zgjedhë ndërmjet tre mënyrave kryesore:
2H (Two-Wheel Drive High): Fuqia transmetohet në dy rrota, zakonisht në boshtin e pasmë. Përdoret për drejtimin e zakonshëm në rrugë.
4H (Four-Wheel Drive High): Fuqia transmetohet në të katër rrotat me raport normal marshesh. Është e dobishme në rrugë me borë, baltë apo sipërfaqe të rrëshqitshme.
4L (Four-Wheel Drive Low): Aktivizon raportin e reduktuar të marsheve, duke rritur çiftin rrotullues në rrota. Kjo mundëson lëvizjen me shpejtësi të ulët në terrene shumë të vështira, në ngjitje të pjerrëta, shkëmbinj dhe baltë të thellë.
Pikërisht funksioni 4L është një nga avantazhet më të rëndësishme të sistemeve tradicionale 4WD, pasi i jep automjetit më shumë fuqi të disponueshme në rrota kur përballet me pengesa të vështira.
Megjithatë, disa sisteme 4WD tradicionale nuk janë të përshtatshme për përdorim me të katër rrotat aktive në asfalt të thatë. Kjo ndodh sepse boshtet e përparme dhe të pasme detyrohen të rrotullohen me shpejtësi të lidhura mes tyre, ndërkohë që gjatë kthesave ato duhet të përshkojnë distanca të ndryshme.
Përdorimi i këtij konfigurimi në asfalt të thatë mund të shkaktojë tensione në transmision dhe konsumim të parakohshëm të komponentëve. Për këtë arsye, shoferi duhet të zgjedhë mënyrën e duhur të funksionimit sipas kushteve të rrugës dhe udhëzimeve të prodhuesit.
Pse ndryshimi mes AWD dhe 4WD po bëhet gjithnjë e më i vogël?
Zhvillimi i teknologjisë së automobilave ka bërë që kufiri mes këtyre dy sistemeve të mos jetë më aq i qartë sa dikur.
Prodhuesit përdorin zgjidhje të ndryshme teknike dhe emërtime tregtare për sistemet e tyre të tërheqjes. Për më tepër, elektrifikimi ka sjellë konfigurime të reja, ku boshti i dytë mund të vihet në lëvizje nga një motor elektrik, pa pasur nevojë për lidhje mekanike me motorin kryesor.
Kjo do të thotë se emërtimi AWD apo 4WD në karrocerinë e një automjeti nuk mjafton për të kuptuar plotësisht aftësitë e tij. Për këtë arsye, është e rëndësishme të njihen karakteristikat konkrete të sistemit që përdor secili model.
AWD apo 4WD, cili është zgjedhja më e mirë?
Për përdorimin e përditshëm, veçanërisht në qytet, në autostradë dhe në rrugë që mund të mbulohen nga bora apo shiu, AWD është zakonisht një zgjidhje shumë praktike. Ai menaxhon automatikisht tërheqjen dhe ndihmon në ruajtjen e stabilitetit gjatë lëvizjes.
Nga ana tjetër, për ata që udhëtojnë shpesh në terrene të vështira, në zona malore, në baltë apo në rrugë të pashtruara, një sistem tradicional 4WD me marsh të reduktuar 4L mund të ofrojë avantazhe të rëndësishme.
Megjithatë, ekziston një element që mbetet vendimtar për të dyja sistemet: gomat. Pavarësisht teknologjisë së përdorur, as AWD dhe as 4WD nuk mund të krijojnë më shumë kapje sesa ajo që lejojnë gomat dhe sipërfaqja e rrugës.
Prandaj, një automjet me tërheqje në të katër rrotat nuk është automatikisht i pathyeshëm në terrene të vështira. Cilësia dhe lloji i gomave, konfigurimi i transmisionit dhe aftësitë e drejtuesit mbeten faktorë përcaktues për performancën e tij.
