Arbjona Çibuku dhe Erblin Vukaj | Citizens.al
“Shto ujë e shto miell” është shprehja popullore shqiptare që nënkupton prirjen groteske për të mbushur me fjalë mungesën e përmbajtjes në të folur.
Ajo i shkon për shtat historisë së projektit “Nova 5 Star Hotel”, që në katër vite trefishoi intensitetin e ndërtimit. Kjo godinë po ngrihet në zonën e ish-Gardës së Republikës në Tiranë, që fillimisht u propagandua se do t’i shtohej si hapësirë publike parkut të Liqenit Artificial.
Tre rreshta me makina dynden çdo ditë për t’u parkuar krah ish-zyrave të Autoritetit të Dosjeve. Në vitin 2020 rruga u hap për qarkullim pas zhvendosjes së Gardës së Republikës. Në letër, segmenti duhej të ishte lidhur me rrugën “Dora D’Istria” si zgjatim i rrugës “Ibrahim Rugova”. Por realisht ka mbetur rrugë qorre.
Harresa nuk duket e rastësishme, pasi rruga sot i ngjan oborrit të një kantieri ku lëvizin makineritë e rënda të projekteve të ndërtimit që nisën paralelisht me zhvendosjen e Gardës.
Projekti më i madh aty është një hotel me pesë yje i quajtur “Nova”, i cili është thelluar dhe lartësuar dy herë më shumë se sa parashikohej në planet fillestare.
Lejet e ndërtimit konsiderohen një e drejtë zhvillimi e vështirë për t’u siguruar në Tiranë.
Qindra sipërmarrës të kryeqytetit mbeten peng të problemeve me pronat, kufizimet nga plani i përgjithshëm vendor, apo dhe përplasja me interesin publik.
Për të tejkaluar këto pengesa, shpesh duhen vite konsultime, ndryshime planesh, aplikime dhe riaplikime. Por në rastin e hotelit “Nova” gjërat duket se kanë rrjedhur shpejt dhe pa probleme. Përkundrazi, projekti ka arritur të përfitojnë dhe “leje të re në gropë të vjetër”.
Sipas Planit të Detajuar Vendor, “Nova Hotel Five Star” ishte planifikuar si objekt multifunksional me 11 kate (2020, hartuar nga studiot Xaveer De Geyter dhe iRI), por me rishikime mori leje nga qeveria për 14 kate.
Puna nisi normalisht dhe pas hapjes dhe betonizimit të gropës investitori (2024) mori leje të re, për t’u thelluar nga 3 në 6 kate nëntokë dhe për t’u lartësuar nga 14 në 35 kate.
Nëse në lejen e parë flitej për një koeficient prej 40.4% që jepej për rrugë apo hapësirë publike, në lejen e vitit 2024 nuk flitet fare, madje gjurma e strukturës është zgjeruar nga 876.8 m2 në 1,160 m2.
Shkurt, investitorët kanë marrë të drejtën për të shfrytëzuar më shumë truall dhe do ta lartësojnë ndërtesën edhe më shumë me një koeficient shfrytëzimi toke prej afro 80% që zor se është parë gjëkundi në Tiranë.
Për më tepër, nga një godinë e parashikuar për hotel dhe zyra, projekti “i ri” do shërbejë edhe për banim. Kompanitë zbatuese janë Nova Construction 2012 dhe Ferro Beton, të dyja pjesë e grupit Nova të zotëruar nga vëllezërit Kujtim dhe Ilir Shtufi, ndërsa Ferro Beton ata janë në ortakëri me sipërmarrësin Mark Luli.
Nova Group gëzon një portofol të rëndësishëm ndërtimesh në kryeqytet. Përveç këtij projekti te ish-Garda dhe 12-katëshit “City Hotel” në ish-Bllok, ata qëndrojnë pas dy prej 10 kullave më të larta të Tiranës.
Projekte si Mount Tirana – rreth 60 kate kullë nga CEBRA; Bond Tower – rreth 50 kate kullë nga OODA në rrugën “Dritan Hoxha”, Hora Vertikale – dy kulla 30-40 kate nga OODA te ish-kompleksi “Dajti” rruga “Muhamet Gjollesha”, janë ato që kanë tërhequr vëmendjen.
Ndërkohë, më herët, ata kanë mundur të zhvillojnë Tirana Garden Building – ndërtesë masive me dy kulla 16-24 kate nga Archea që u ngrit te ish-Muzeu i Shkencave të Natyrës, “Rruga e Kavajës”.
Në tetor 2018 Kryetari i bashkisë Tiranë Erion Veliaj shprehej se territori që deri atëherë i kishtë shërbyer si Garda e Republikës, do t’i kthehej qytetarëve si pjesë e parkut të Liqenit për çlodhje dhe argëtim.
Por planet duket se ndryshuan. Ciitzens raportoi në 2021 mbi tjetërsimin e truallit për të ndërtuar kulla dhe jo park publik.
Ndryshim i shpejtë i planeve dhe projekteve të miratuara në të njëjtën zonë, është tregues i qartë i trafikut të influencave dhe faktit se e mira publike trajtohet si “mall pa zot”.
Rasti i “Nova Hotel” duket të jetë shembulli më i qartë si zbehen premtimet për“hapësirë publike”, ndërsa në prapaskenë projektohen kulla dhe shtohen kate mbi kate. Në vend të parkut, fillimisht u dha leje për një kullë 11 kate, që u kthye në 14, e më pas në 35 kate, projekti tregon se premtimi për park mbeti vetëm fasadë, ndërsa realiteti pritet ta çojë betonin në qiell.
“Shto ujë e shto miell” nuk është më thjesht një shprehje frazeologjike, por formula urbane me të cilën Tirana humbet hapësirat e saj. Me këtë skemë, publiku nuk fiton asgjë, përveç hijes së rëndë të fasadave që i rrëmbejnë horizontin dhe hyrjen e gjelbër Parkut të Liqenit.