BE nis hetim ndaj Philip Morris dhe IQOS, takime sekrete dhe presion mbi politikat
Mbikëqyrësi kryesor i BE-së do të hetojë takimet e padeklaruara të industrisë së duhanit me stafin e BE-së
Vëmendja e Ombudsmanit të BE-së vjen pas një hetimi nga The Examination dhe Politico, i cili zbuloi se stafi i BE-së ndërmori veprime që do t’i kishin sjellë përfitime Philip Morris International.
Takimet e padeklaruara midis industrisë së duhanit dhe zyrtarëve evropianë po shqyrtohen sërish.
Kur nikotina shitet si “kuriozitet”: Fushata globale e IQOS ndez polemika
Hetuesi i pavarur i Bashkimit Evropian ka nisur një hetim mbi takimet në të cilat përfaqësues të industrisë së duhanit u kërkuan punonjësve të Komisionit Evropian të ndërhynin në politikat e vendeve të tjera, duke argumentuar se kufizimet mbi shitjen e produkteve të duhanit përbënin një pengesë të padrejtë tregtare.
Takimet mund të përbëjnë shkelje të një traktati ndërkombëtar për kontrollin e duhanit, i cili synon të reduktojë sëmundjet dhe vdekjet e lidhura me duhanin dhe u bën thirrje vendeve të kufizojnë ndërveprimet me industrinë. Nëse takimet janë të nevojshme, udhëzimet e traktatit kërkojnë që ato të bëhen publike.
Në një letër të datës 18 gusht, Ombudsmanja Evropiane Teresa Anjinho i dha presidentes së Komisionit një muaj kohë për të paraqitur dokumentet në lidhje me takimet midis stafit të saj dhe industrisë së duhanit. Ajo kërkoi gjithashtu një “listë të plotë të takimeve dhe/ose telefonatave të zhvilluara me përfaqësues të industrisë së duhanit ose të interesave të kësaj industrie, për vitet 2023-2026”.
Veprimi vjen pas një votimi në maj nga Parlamenti Evropian, i cili i bëri thirrje Komisionit Evropian të hetonte takimet e padeklaruara me industrinë e duhanit. Ky votim u zhvillua në përgjigje të një raporti të udhëhequr nga organizata franceze kundër duhanit Contre-Feu dhe një hetimi të The Examination dhe Politico në dhjetor. Hetimi ynë zbuloi se stafi i Komisionit ndërmori veprime në favor të Philip Morris International në tre raste, duke ndërhyrë në çështje tregtare që përfshinin duhanin në Turqi dhe pajisjen e PMI-së për duhan të ngrohur, IQOS, në Meksikë. Ne raportuam se të paktën gjashtë takime të padeklaruara u zhvilluan midis stafit të Komisionit Evropian, organit ekzekutiv të BE-së, dhe Philip Morris International nga shtatori 2022 deri në vitin 2024.
Për Turqinë, tregu i dytë më i madh i cigareve për Philip Morris International, stafi i Komisionit ngriti ankesat e kompanisë në një raport drejtuar zyrtarëve të lartë të BE-së dhe, veçmas, zyrtarëve turq. Në Meksikë, Philip Morris International kërkoi ndihmën e zyrtarëve të tregtisë pasi vendi ndaloi cigaret elektronike dhe produktet e duhanit të ngrohur — pas së cilës Komisioni nxori një njoftim për pengesë tregtare.
Në total, Philip Morris International kërkoi ndihmën e Komisionit për të ndryshuar politikat dhe normat e taksave për produktet e saj të duhanit në 10 vende, sipas një grupi dokumentesh të publikuara përmes një kërkese për informacion bazuar në të drejtën e informimit nga Contre-Feu dhe të siguruara nga The Examination. Pothuajse të gjitha këto vende kishin ndalime për produktet e duhanit të ngrohur.
Zyrtarët e BE-së vepruan për të ndihmuar gjigantin e duhanit jashtë vendit, tregojnë dokumentet
Tregu më i madh i kompanisë është Japonia, ku drejtuesit politikë po shqyrtonin rritjen e taksave për produktet e duhanit të ngrohur për t’i barazuar ato me taksat për cigaret. Në të paktën një takim dhe në emailet pasuese në vitin 2023, stafi i Philip Morris International u tha zyrtarëve të tregtisë së BE-së se rritja e propozuar ishte një “çështje urgjente”.
Kompania u tha zyrtarëve të BE-së se veprimet e Japonisë mund të përbënin një pengesë tregtare që mund të ndikonte në produktet e saj IQOS të prodhuara në BE. Në emaile dhe memorandume, ekipi i Philip Morris International udhëzoi stafin e Komisionit për hapat që mund të ndërmerrnin për të ndërhyrë “për të eksploruar një zgjidhje të kënaqshme, përfshirë përshtatjen e legjislacionit amendues”.
IQOS nën hetim e gjoba në Europë, heshtje në Shqipëri pas denoncimeve
Ndër takimet e tjera midis punonjësve të BE-së dhe industrisë së duhanit ishte një videokonferencë në vitin 2024 me përfaqësues të British American Tobacco, të cilët donin që zyrtarët e tregtisë të ndërhynin në një seancë të Organizatës Botërore të Tregtisë lidhur me rritjen e propozuar të taksës nga Arabia Saudite për fishekët e cigareve elektronike.
Asnjë nga dokumentet e redaktuara rëndë të shqyrtuara nga The Examination nuk tregon nëse zyrtarët e BE-së ndoqën më tej ankesat e kompanive për tregtinë dhe taksat lidhur me shumicën e vendeve, përfshirë Arabinë Saudite dhe Japoninë.
Dhe asnjë nga takimet e Philip Morris International me stafin nuk ishte publikuar në faqet e internetit të transparencës publike të BE-së të shqyrtuara nga The Examination.
Goditje për IQOS: Itali, gjobë rekord 7 milionë euro ndaj Philip Morris! Shqipëria hesht
Një zëdhënës i Komisionit i tha The Examination se institucioni “i përmbahet në mënyrë strikte” traktatit ndërkombëtar për kontrollin e duhanit. “Takimet me industrinë e duhanit shmangen, përveç rasteve kur ato janë rreptësisht të nevojshme”, tha zëdhënësi.
Anjinho, Ombudsmanja e BE-së, tha në letrën e saj drejtuar presidentes se e hapi hetimin në përgjigje të një ankese nga Contre-Feu. Ajo i kërkoi Komisionit çdo dokument që përmend duhanin ose nikotinën, “(duke përfshirë, por pa u kufizuar në, dokumente pozicioni, emaile të brendshme, propozime, materiale informuese, shënime, axhenda dhe procesverbale takimesh, etj.) në lidhje me shkëmbimet me vendet e treta”, duke iu referuar 10 vendeve të identifikuara në artikullin e The Examination dhe Politico. Kjo tregon se ajo po përpiqet të përcaktojë se deri në çfarë mase stafi shkoi përtej ndihmës ndaj kompanisë në këto vende. Ajo kërkoi dokumente të paredaktuara, ndryshe nga ato të publikuara përmes kërkesave për të dhëna publike të Contre-Feu.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian i tha The Examination në një email se institucioni “do të bashkëpunojë plotësisht me zyrën e Ombudsmanit duke iu përgjigjur në kohën e duhur të gjitha kërkesave të bëra në kuadër të këtij hetimi”.
Philip Morris International dhe British American Tobacco nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Në faqen e saj të internetit, Philip Morris International thotë se ndan këndvështrimet e saj me politikëbërësit dhe është “veçanërisht aktive në lidhje me politikat për alternativat më pak të dëmshme ndaj cigareve, tregtinë dhe çështjet fiskale, si dhe pronësinë intelektuale”.
British American Tobacco deklaron në faqen e saj të internetit: “Kur angazhohen me palë të jashtme, kompanitë e Grupit dhe punonjësit duhet të sigurohen që marrin pjesë në procesin e politikëbërjes në mënyrë të hapur dhe transparente, duke respektuar të gjitha ligjet dhe rregulloret e tregjeve ku operojnë.”
Një raport i mëparshëm i Ombudsmanit, në dhjetor 2023, kritikoi stafin e BE-së për mosdeklarimin e takimeve me industrinë e duhanit.
