Njerëzit kanë qenë të magjepsur nga Hëna që prej kohërave më të hershme, dhe këtë fundjavë qielli do të ofrojë sërish një pamje spektakolare: një eklips total hënor, i njohur ndryshe si “hëna e përgjakur”.
Këto eklipse kanë qenë të mbështjella nga mite e besëtytni për shekuj me radhë. Në Babiloni, Kinë apo Amerikën Qendrore, ngjyra e kuqe e Hënës shihej si ogur i keq: luftëra, fatkeqësi natyrore, madje edhe fundi i mbretërve. Ndërsa në disa kultura afrikane, si tek fiset Batammaliba në Togo dhe Benin, “hëna e përgjakur” interpretohej si shenjë pajtimi. Ata besonin se ishte një betejë mes Diellit dhe Hënës dhe për ta qetësuar qiellin, përpiqeshin të pajtonin konfliktet brenda komunitetit të tyre.
Astronomët e sotëm e shohin ndryshe fenomenin. Për ta, kjo është një shfaqje qiellore mbresëlënëse, por e shpjeguar plotësisht nga shkenca. Gjatë eklipsit, Toka ndodhet mes Diellit dhe Hënës, duke e zhytur atë në hije. Vetëm rrezet e kuqe të diellit kalojnë përmes atmosferës së Tokës dhe reflektohen mbi sipërfaqen hënore, duke i dhënë asaj ngjyrën e veçantë të kuqërremtë.
Eklipsi i kësaj fundjave do të zgjasë rreth 82 minuta, duke e bërë më të gjatin që prej vitit 2022. “Astronomia ka zbuluar gjithçka që mund të zbulohej për këto fenomene,” shprehet astronomi dhe shkrimtari shkencor Florian Freistetter. “Kjo na lejon sot të thjesht ta shijojmë spektaklin pa pasur nevojë për më shumë shpjegime shkencore”.
Në të kaluarën, kufiri mes astronomisë dhe astrologjisë nuk ekzistonte. Që nga Babilonia, Greqia, India dhe deri në botën arabe, të dyja disiplinat zhvilloheshin krah për krah. Astrologjia ishte pjesë e mjekësisë, filozofisë, politikës dhe madje edhe e kishës, duke i dhënë një tjetër dimension ngjarjeve qiellore si ky eklips.
Spektakël në qiell/ Hëna e përgjakur rikthehet me eklipsin
Oraret (me orën lokale të Shqipërisë – CEST):
Fillimi i penumbrës: 21:04
Eklipsi total: 21:30 – 22:52
Kulmi i eklipsit: 22:11
Si do të duket në Shqipëri?
Në momentin që Hëna do të lindë mbi horizont (rreth orës 19:10 në Tiranë), eklipsi do të ketë filluar, pra Hëna do të lindë pjesërisht e errësuar, dhe do të marrë ngjyrën e kuqe të thellë sapo të fillojë faza e plotë e eklipsit.
Këshilla për shikim:
Shiko nga lindja (drejtimi ku lind Hëna).
Gjej një vend me pamje të hapur dhe pa pengesa drejt horizontit lindor.
Largohu nga ndriçimi i qytetit për pamje më të mirë.
Merr me vete dylbi apo kamera nëse dëshiron të shohësh detaje