Iluzioni digjital! Nga Zvicra në Norvegji, bankat online që falimentuan nga 2020 në 2026.
Bankat online që dështuan në botë nga 2020 deri në 2026: nga falimentimet te mbylljet dhe humbjet e mëdha
Bankat vetëm-online u shfaqën si një nga revolucionet më të mëdha të industrisë financiare, por jo të gjitha arritën të mbijetojnë. Nga Australia në Zvicër dhe Norvegji, disa banka digjitale u detyruan të mbyllnin aktivitetin, të dorëzonin licencat ose të përballeshin me procedura falimentimi. Rasti më i rëndë është ai i FlowBank në Zvicër, ku qindra milionë franga pretendime të kreditorëve mbetën në procedurë falimentimi.
Industria e bankave digjitale u zgjerua me shpejtësi gjatë viteve të fundit, duke premtuar llogari bankare të hapura në pak minuta, shërbime pa degë fizike dhe kosto më të ulëta. Por modeli i bankave vetëm-online u përball gjithashtu me probleme të mëdha: nevojën për kapital, kosto të larta të teknologjisë, vështirësi për të arritur fitim dhe konkurrencë të fortë nga bankat tradicionale.
Mes viteve 2020 dhe 2026, disa prej këtyre institucioneve u larguan nga tregu.
FlowBank – Zvicër: falimentimi më i rëndë
Një nga rastet më të rëndësishme është FlowBank, bankë zvicerane e orientuar drejt shërbimeve online dhe trading-ut.
Në qershor 2024, autoriteti financiar zviceran FINMA hapi procedurën e falimentimit ndaj bankës pasi ajo nuk plotësonte më kërkesat minimale të kapitalit dhe kishte shqetësime për mbiborxh. Banka nuk kishte më perspektivë për ristrukturim.
FlowBank kishte mijëra klientë dhe qindra milionë franga aktive. Pas hapjes së procedurës, aktiviteti bankar u ndërpre dhe filloi procesi i likuidimit.
Në vitin 2025, kreditorët e kategorisë së tretë morën një shpërndarje fillestare prej 60% të kërkesave të pranuara, ndërsa në dhjetor u njoftua edhe një shpërndarje tjetër prej 10%.
Kjo do të thotë se, deri në atë fazë, kreditorët kishin marrë rreth 70% të shumave të pranuara, ndërsa pjesa tjetër mbetej në procesin e likuidimit.
Në total, kërkesat e kësaj kategorie ishin rreth 384 milionë franga zvicerane, çka e vendos ekspozimin potencial të pakthyeshëm në dhjetëra milionë franga.
Procedura e falimentimit të FlowBank vazhdon edhe në vitin 2026, me likuidatorin që po shet aktive dhe po trajton pretendimet e kreditorëve.
Optin Bank – Norvegji: qindra milionë korona në depozita
Në vitin 2021 u mbyll edhe Optin Bank, një bankë norvegjeze e orientuar drejt shërbimeve financiare online.
Autoritetet norvegjeze vendosën që banka të likuidohej dhe ta vendosnin nën administrim publik.
Në momentin e procedurës, Optin kishte rreth 270 milionë korona norvegjeze në depozita.
Pjesa më e madhe e këtyre depozitave ishte nën skemën norvegjeze të garantimit të depozitave.
Megjithatë, situata ishte shumë më e vështirë për kreditorët e pasiguruar. Në fund të vitit 2022, kreditorët jo-preferencialë morën një dividend prej vetëm rreth 11%.
Kjo e bën Optin Bank një nga shembujt më të fortë të asaj se si një bankë mund të mbyllet duke mbrojtur depozituesit e garantuar, ndërsa kreditorët e tjerë pësojnë humbje shumë të mëdha.
Xinja Bank – Australi: një nga neobankat e para që u dorëzua
Xinja Bank ishte një nga emrat më të njohur të valës së parë të neobankave australiane.
Në vitin 2020, banka njoftoi se do të tërhiqej nga biznesi bankar pasi nuk arriti të siguronte kapitalin e nevojshëm për të vazhduar aktivitetin.
Xinja kishte tërhequr më shumë se 50 mijë klientë dhe kishte mbledhur kapital të konsiderueshëm nga investitorët.
Problemi kryesor nuk ishte mungesa e klientëve, por modeli ekonomik i bankës. Kostot e rritjes dhe kërkesat për kapital u bënë shumë të vështira për t’u përballuar.
Xinja përfundimisht dorëzoi licencën bankare dhe mbylli aktivitetin.
Volt Bank – Australi: mbi 100 milionë dollarë depozita
Një tjetër rast i rëndësishëm ishte Volt Bank, një nga bankat e para australiane të krijuara tërësisht për të operuar online.
Në vitin 2022, Volt njoftoi se do të largohej nga biznesi bankar pasi nuk arriti të siguronte kapitalin e nevojshëm.
Në atë moment banka kishte rreth 113 milionë dollarë australianë depozita klientësh dhe rreth 80 milionë dollarë australianë kredi hipotekore.
Volt u përpoq për një kohë të gjatë të siguronte financim të ri, por rritja e kostove dhe kërkesat e kapitalit e bënë modelin gjithnjë e më të vështirë.
Banka përfundimisht dorëzoi licencën dhe hyri në procesin e mbylljes.
Milli Bank – SHBA: banka online që u mbyll në heshtje
Në SHBA, një tjetër rast ishte Milli Bank, një platformë bankare vetëm-online e lidhur me First National Bank of Omaha.
Milli u mbyll në nëntor 2024 pasi banka mëmë vendosi të ndërpresë aktivitetin e saj.
Ndryshe nga FlowBank, Milli nuk u përball me një procedurë klasike falimentimi. Ishte një vendim biznesi për të mbyllur platformën digjitale.
Rasti tregon gjithsesi një problem të rëndësishëm për bankat online: një markë digjitale mund të zhduket edhe kur banka që qëndron pas saj vazhdon të jetë aktive.
Radicant – Zvicër: një tjetër projekt digjital që nuk arriti të mbijetojë
Në Zvicër, një tjetër emër i rëndësishëm ishte Radicant, bankë e krijuar me fokus të fortë te shërbimet digjitale dhe investimet e qëndrueshme.
Në vitin 2025, pronari i saj, BLKB, vendosi të ndërpresë aktivitetin pasi nuk u gjet një zgjidhje e qëndrueshme për vazhdimin e projektit.
Radicant hyri në procesin e likuidimit dhe klientët u orientuan drejt transferimit të marrëdhënieve të tyre bankare.
Edhe ky rast nuk ishte një falimentim klasik, por një tërheqje e kontrolluar nga tregu.
in1Bank – Australi: një tjetër neobankë që u largua në vitin 2026
Në fillim të vitit 2026, edhe in1Bank njoftoi se do të ndërpriste aktivitetin bankar.
Banka kishte marrë licencë bankare në Australi dhe operonte me model digjital.
Vendimi ishte të mbyllte llogaritë, të kthente depozitat dhe të dorëzonte licencën.
Në mars 2026, rreth 15,9 milionë dollarë australianë ishin kthyer te rreth 1,150 llogari, ndërsa në maj autoriteti australian APRA revokoi licencën e bankës.
Rasti i in1Bank është një tjetër shembull i një neobanke që nuk arriti të ndërtonte një biznes të qëndrueshëm në një treg shumë konkurrues.
Sa të mëdha ishin humbjet?
Nëse marrim vetëm shifrat më të rëndësishme të dokumentuara në këto raste, bëhet fjalë për qindra milionë njësi monetare të përfshira në depozita, kredi dhe pretendime kreditorësh.
Rasti më i madh është FlowBank, ku vetëm pretendimet e kategorisë së tretë ishin rreth 384 milionë CHF.
Optin Bank kishte rreth 270 milionë NOK depozita në momentin e likuidimit.
Volt Bank kishte rreth 113 milionë AUD depozita dhe rreth 80 milionë AUD kredi.
in1Bank kishte rreth 15,9 milionë AUD që iu kthyen klientëve gjatë procesit të mbylljes.
Megjithatë, këto shifra nuk mund të mblidhen thjesht si “para të humbura nga njerëzit”, sepse një pjesë e konsiderueshme e depozitave ishte e mbrojtur nga skemat kombëtare të sigurimit të depozitave dhe në disa raste paratë u kthyen gjatë likuidimit.
Ajo që është e qartë është se humbjet më të mëdha u përqendruan te aksionerët, investitorët dhe kreditorët e pasiguruar, ndërsa depozituesit e zakonshëm në vendet me skema të forta garantimi kishin një mbrojtje shumë më të madhe.
Pse po dështojnë bankat digjitale?
Ekspertët e industrisë kanë identifikuar disa probleme të përbashkëta.
Së pari, një bankë online mund të kursejë koston e degëve fizike, por kjo nuk do të thotë se është një biznes i lirë. Teknologjia, siguria kibernetike, pajtueshmëria me rregullatorët, marketingu dhe kapitali për kreditë kushtojnë shumë.
Së dyti, neobankat kanë pasur vështirësi të arrijnë shpejt një shkallë të mjaftueshme për të qenë fitimprurëse.
Së treti, shumë prej tyre u mbështetën për vite me radhë te financimi nga investitorët. Kur kapitali i investitorëve u bë më i shtrenjtë dhe më i vështirë për t’u siguruar, modeli i disa prej këtyre bankave u vu në pikëpyetje.
Dhe pikërisht këtu qëndron problemi: një aplikacion i mirë bankar nuk mjafton për të krijuar një bankë të qëndrueshme.
Përfundimi
Nga viti 2020 deri në vitin 2026, historia e bankave vetëm-online është një përzierje mes suksesit dhe dështimit.
Xinja, Volt, Optin, Milli, Radicant dhe in1Bank janë shembuj të institucioneve digjitale që u larguan nga tregu ose u mbyllën.
FlowBank, ndërkohë, përfaqëson rastin më të qartë të një falimentimi të mirëfilltë të një banke digjitale, me qindra milionë franga pretendime në procesin e likuidimit.
Rastet tregojnë se problemi kryesor i bankave online nuk është domosdoshmërisht teknologjia. Sfida është ndërtimi i një biznesi bankar që mund të gjenerojë fitim, të mbajë kapital të mjaftueshëm dhe të përballojë periudhat kur investitorët nuk janë më të gatshëm të financojnë rritjen me çdo kusht.
Në fund, për klientin, pyetja më e rëndësishme nuk është nëse banka është online apo ka degë fizike. Pyetja është kush e ka licencuar bankën, ku mbahen depozitat dhe çfarë garancie ligjore ekziston në rast se banka dështon.
