Një sërë denoncimesh për korrupsion dhe abuzime të mundshme në administratën doganore kanë ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si ushtrohet kontrolli ndaj bizneseve që importojnë mallra në Shqipëri. Në qendër të denoncimeve të përcjella në materialin e siguruar për këtë çështje nga Maska.al përmendet zëvendësdrejtori i Doganave, Erald Delilaj, ndaj të cilit ngrihen akuza për presione ndaj subjekteve tregtare dhe përfitime të dyshuara të paligjshme.
Sipas denoncuesve, që prej muajit maj janë paraqitur më shumë se 10 ankesa pranë SPAK-ut dhe strukturave të tjera ligjzbatuese. Pretendimet lidhen me veprimtarinë në Doganën e Durrësit dhe atë të Kapshticës, ndërsa denoncuesit kërkojnë që institucionet kompetente të verifikojnë rastet dhe të përcaktojnë nëse ka pasur shkelje të ligjit.
Presione ndaj bizneseve dhe rryshfetet
Në materialin e denoncimit vërehet se disa subjekte tregtare janë përballur me presione dhe kërkesa të paligjshme, të cilat dyshohet se lidhen me procedurat e zhdoganimit të mallrave.
Sipas këtyre denoncimeve, bizneset që transportojnë mallra me furgona nga Britania e Madhe janë përballur me një skemë të dyshuar përfitimesh, ku përmenden shuma prej rreth 500 eurosh për çdo automjet transporti. Denoncuesit pretendojnë gjithashtu se në raste të tjera, që lidhen me mallra të ndryshme, shumat e kërkuara mund të kenë qenë dukshëm më të larta.
Në fokus të akuzave janë edhe disa dërgesa me pije energjike Red Bull, cigare elektronike dhe produkte të tjera, për të cilat pretendohet se janë importuar në kundërshtim me kërkesat ligjore dhe të dokumentacionit.
Sipas materialit të denoncimit, për këto raste janë përmendur shuma që variojnë nga 8 mijë deri në 10 mijë euro për kamion. Këto pretendime nuk janë të verifikuara në mënyrë të pavarur dhe kërkojnë hetim për të përcaktuar nëse bëhet fjalë për shkelje doganore dhe nëse ka pasur përfitime të paligjshme nga zyrtarë të administratës.
Dyshime edhe për shkatërrimin e mallrave në Durrës
Një tjetër çështje që kërkohet të hetohet lidhet me shkatërrimin e disa mallrave, të cilat sipas denoncuesve janë paraqitur si të dëmtuara.
Në material përmendet rasti i katër kontejnerëve, për të cilët pretendohet se procesi i shkatërrimit është shoqëruar me pagesa të dyshuara në vlerën totale prej rreth 150 mijë eurosh.
Denoncuesit kërkojnë verifikimin e dokumentacionit, procedurave të ndjekura dhe personave përgjegjës për këtë proces. Nëse këto pretendime konfirmohen nga hetimet, çështja mund të ngrejë pikëpyetje serioze mbi kontrollin administrativ dhe mënyrën e trajtimit të mallrave në doganë.
Megjithatë, pa dokumente zyrtare dhe prova të verifikuara, nuk mund të përcaktohet nëse ka pasur shkelje apo përgjegjësi individuale.
Automjetet që vijnë nga Amerika, një tjetër pikë e denoncimeve
Denoncimet përfshijnë edhe procedurat e vlerësimit doganor të automjeteve të importuara nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Sipas pretendimeve të bëra publike në material, dyshohet se në disa raste vlerat e automjeteve janë ulur ndjeshëm gjatë procedurave të zhdoganimit, duke u përmendur ulje deri në më shumë se 50 për qind të vlerës së tyre.
Në të njëjtin material pretendohet se për disa automjete janë kërkuar pagesa prej rreth 200 eurosh. Këto akuza kërkojnë krahasimin e faturave të blerjes, vlerave të deklaruara, dokumentacionit doganor dhe vendimeve të marra nga punonjësit përgjegjës.
Një hetim i plotë do të mund të përcaktonte nëse vlerësimet janë kryer sipas rregullave në fuqi dhe nëse ka pasur ndërhyrje të paligjshme në procedurat doganore.
Frikë dhe presion ndaj punonjësve, sipas denoncuesve
Një tjetër shqetësim i ngritur në material lidhet me klimën e punës brenda strukturave doganore.
Sipas denoncuesve, disa punonjës dhe agjenci doganore kanë qenë nën presion dhe kanë hezituar të raportojnë raste të dyshuara shkeljesh, nga frika e transferimeve apo masave administrative.
Pretendimet përfshijnë gjithashtu dyshime se raste të caktuara me shkelje të mundshme janë mbyllur pa u ndjekur më tej. Për këtë arsye, denoncuesit kërkojnë që të shqyrtohen procedurat e hetimit të brendshëm, vendimet administrative dhe mënyra se si janë trajtuar ankesat e subjekteve tregtare.
Nëse këto pretendime mbështeten me prova, ato mund të kërkojnë një verifikim të thelluar institucional, jo vetëm për veprimet individuale, por edhe për funksionimin e mekanizmave të kontrollit.
SPAK pritet të verifikojë pretendimet
Në material thuhet se denoncime janë drejtuar pranë SPAK-ut, strukturave të prokurorisë në Durrës dhe Tiranë, si dhe institucioneve të tjera, përfshirë Kryeministrinë.
Denoncuesit kërkojnë që të hetohen rastet e përmendura, të verifikohen dokumentet doganore dhe të shqyrtohen përgjegjësitë e mundshme të personave të përfshirë.
Deri në paraqitjen e dokumentacionit zyrtar që konfirmon pretendimet, akuzat ndaj Erald Delilajt dhe personave të tjerë të përmendur nuk mund të konsiderohen fakte të provuara. Po ashtu, nuk ka të dhëna të verifikuara në materialin e siguruar që të konfirmojnë se ndaj tij është marrë një vendim arrestimi.
Çështja kërkon transparencë institucionale dhe verifikim të plotë nga organet kompetente. Përgjigjet mund të gjenden te dokumentet e zhdoganimit, regjistrat e kontrolleve, procedurat për trajtimin e mallrave dhe çdo provë që mund të administrohet ligjërisht gjatë një hetimi.
Në ditët në vazhdim Maska.al do të publikojë denoncime dhe materiale që e implikojnë Erald Delilajn në skandale korrupsioni./Maska.al/
