Me mbetjet e rrezikshme tek dera, banorët e Porto Romanos kërkojnë zgjidhje
Në zonën e Porto-Romanos në Durrës, frika është bërë pjesë e përditshmërisë që prej nëntorit të vitit 2024, kur mijëra tonelata me mbetje të rrezikshme u depozituan në një magazine në afërsi të objektit të njohur si Eco Parku.
Rreth 40 metra në distancë ajrore, Gani Braho, 67 vjeç, thotë se ndjehet më i rrezikuar se të tjerët.
“Kam frikë për shëndetin e familjes, por nuk kam se ku të shkoj,” tha Braho për BIRN. “Asnjëherë nuk jemi ndjerë pjesë e qytetit, edhe pse jemi afër tij, Tani kemi mbetjet pranë derës,” shtoi ai.
Ganiu kryeson një nga dhjetra familjet që jetojnë në këtë lagje, pjesë administrative e Katundit të Ri. Shumica e familjeve janë vendosur aty dekada më parë, pasi u zhvendosën nga veriu i vendit në kërkim të një jete më të mirë.
Kontejnerët e vendosur në Porto-Romano në një pronë të menaxhuar nga Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara përmbajnë mbi 2800 ton mbetje të rrezikshme me origjinë nga hiri i oxhaqeve të kompanisë së prodhimit të çelikut, Kurum.
Sipas analizave laboratorike të kryera në Itali, ato i përkasin pluhurit të furrës elektrike të çelikut, material që klasifikohet si mbetje e rrezikshme për shkak të përmbajtjes së metaleve të rënda si zinku, hekuri, plumbi dhe bakri.
Këto mbetje ngritën një alarm ndërkombëtar, pasi u eksportuan sipas Prokurorisë së Durrësit në kundërshtim me legjislacionin në fuqi dhe konventat ndërkombëtare për trajtimin e mbetjeve të rrezikshme. Kontejnerët u sekuestruan sapo u kthyen në Shqipëri dhe u vendosën në zonën e Porto Romanos.
Halit Braha, 70 vjeç, tregon se familja e tij u vendos në Porto-Romano rreth 30 vite më parë për t’i shpëtuar përmbytjeve në vendlindjen e tij në Kukës. Megjithatë, problemet e përndoqën familjen e tij edhe në periferinë e Durrësit.
“Më parë kishim çështjen e kanalizimeve. Sa herë bllokoheshin, përmbytej zona dhe na sillnin ndotje. Tani na kanë sjellë mbetjet tek dera, që një Zot e di se çfarë janë,” thotë ai me shqetësim.
Sipas Brahës, banorët nuk janë informuar nga askush për përmbajtjen e mbetjeve dhe rrezikun që ato kanë për shëndetin e tyre.
“Kemi protestuar disa herë, por askush nuk ka dhënë zgjidhje dhe nuk na shpjegon asgjë,” shtoi ai.
Pasi vërtetoi rrezikshmërinë e mbetjeve, Prokuroria e Durrësit lëshoi dhjetra urdhër-arreste për drejtuesit e kompanive Kurum International dhe Sokolaj sh.p.k të përfshirë në eksport si dhe zyrtarë të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, të doganave apo të kompanisë koncesionare që menaxhonte kalatën lindore të portit të Durrësit.
Akuzat lidhen me kontrabandë mbetjesh të rrezikshme, falsifikim dokumentesh, shpërdorim detyre dhe pastrim parash, ndërkohë që zyrtarët akuzohen për shpërdorim detyre.
Vetëm disa metra larg vendit ku janë depozituar kontejnerët me mbetje të rrezikshme ndodhet Eko-Parku i Porto-Romanos, një investim publik i ndërtuar mbi një ish-fushë mbetjesh dhe i hapur për qytetarët si hapësirë rekreative.
Por banorët thonë se pavarësisht këtij investimi, mbetjet e rrezikshme pranë shtëpive kanë mbetur shqetësimi kryesor i përditshmërisë së tyre. Për ta, kontejnerët kanë zbehur çdo efekt pozitiv që mund të kishte hapja e parkut.
Edhe pse kanë protestuar disa herë, banorët ankohen se nuk kanë marrë asnjë përgjigje të qartë për rrezikun e mundshëm apo fatin e mbetjeve.
“Nuk kemi marrë asnjë informacion zyrtar”, tha Halit Braha. “Vetëm nga televizori kemi dëgjuar se janë të rrezikshme”.
Edhe Gani Braho thotë se mbetjet janë tashmë shkaku i shqetësimit të tij të përditshëm.
“Kur i shoh kontejnerët aty, mendoj për fëmijët dhe nipërit,” tha Braho, ndërsa shtoi: “por nuk kam ku të shkoj tjetër”.