Raiffeisen, Intesa, OTP…/ Vodhën qytetarët duke fiksuar interesat
Këshilli i Konkurrencës i Rumanisë dënoi dhjetë banka tregtare me gjoba rekord që arrijnë 710 milionë euro në total për vjedhje të qytetarëve përmes fiksimit të interesave të kredisë. Sipas vendimit, bankat e kanë bërë këtë përmes koordinimit gjatë procedurës së përcaktimit të normës referencë ROBOR.
Sipas autoritetit antitrust, institucionet e kreditit që merrnin pjesë në procesin e përcaktimit të përditshëm shkëmbyen informacione konfidenciale dhe strategjike, veçanërisht në lidhje me çmimet dhe kuotimet, në vend që të dorëzonin të dhënat e tyre në mënyrë të pavarur.
Kjo sjellje e koordinuar ndikoi drejtpërdrejt në normën referuese të interesit të përdorur për të llogaritur kreditë me normë të ndryshueshme në monedhën kombëtare të dhëna para majit 2019.
Hetimi fillimisht filloi në tetor 2022 pas një periudhe rritjesh të ndjeshme të normave të interesit në tregun ndërbankar të parasë, raporton Business Review.
Bogdan Chirițoiu, President i Këshillit të Konkurrencës, deklaroi: “Vendimi ynë nuk kishte të bënte me rregulloret ose politikat në sektorin bankar, por kufizohet ekskluzivisht në sjelljen e bankave gjatë periudhës së fiksimit të ROBOR dhe bazohet, sigurisht, në konstatimin e një shkeljeje të rregullave të konkurrencës, jo të normave të tjera. Vendimi për sanksionim u mor unanimisht nga Plenumi i Këshillit të Konkurrencës. Debatet e gjera publike para miratimit të vendimit janë të pazakonta dhe kanë krijuar konfuzion, prandaj sqarimet janë të nevojshme.”
Gjobat
Banka e ndëshkuar më ashpër ishte Banca Transilvania, e cila u gjobit me 167.2 milionë euro. Banka Comerciala Romanau u dënua me 110.2 milionë euro duke qenë në vendin e dytë, ndërsa në vendit e tretë ishte një bankë e pranishme edhe në Shqipëri.
Raiffeisen Bank u dënua nga Autoriteti i Konkurrencës në Rumani me 85 milionë euro për shkeljen e ligjeve të konkurrencës. Ndërkohë dy bankat e tjera të pranishme në Shqipëri, OTP Bank dhe Intesa San Paolo u dënuan respektivisht me 16.2 milionë euro dhe 5.4 milionë euro.
Paralelisht, Konkurrenca u ka lënë këtyre bankave 60 ditë kohë të eliminuar praktikat e paligjshme të identifikuara.
Vendimet e Këshillit të Konkurrencës në Rumani janë të zbatueshme, me gjobat që shkojnë direkt në të ardhurat e buxhetit të shtetit. Agjencia Kombëtare për Administrimin Fiskal (ANAF) zbaton vendimin sanksionues të autoritetit të konkurrencës dhe ekzekuton gjobat. Vendimi i autoritetit antitrust mund të kundërshtohet në Gjykatën e Apelit brenda 30 ditëve nga publikimi i arsyetimit të tij.
Bankat hedhin poshtë gjetjet antitrust, njoftojnë ankesa ligjore.
Bankat tregtare të përfshira i kanë hedhur poshtë me forcë akuzat dhe kanë njoftuar qëllimin e tyre për ta kundërshtuar vendimin në Gjykatën e Apelit brenda afatit ligjor prej 30 ditësh pas komunikimit zyrtar të vendimit.
Banca Comercială Română lëshoi një deklaratë duke mohuar çdo shkelje, duke theksuar se organi mbikëqyrës i konkurrencës kishte hetuar më parë mekanizmin ROBOR dhe ROBID dhe e kishte mbyllur çështjen në vitin 2013 pa gjetur ndonjë shkelje të antitrustit.
Në një postim në Linkedin duke reaguar ndaj vendimit, Omer Tetik, Drejtor Ekzekutiv i Banca Transilvania, paralajmëroi për pasoja më të gjera ekonomike: “Ne do të luftojmë për të vërtetuar pafajësinë tonë dhe për të treguar se BT veproi në mënyrë korrekte dhe ligjore. Vendimi i Këshillit të Konkurrencës, në lidhje me ‘hetimin ROBOR’, tregon një mungesë të thellë të të kuptuarit se si funksionon sistemi financiar dhe i rregulloreve në lidhje me llogaritjen e ROBOR. Për më tepër, vendimi i Këshillit të Konkurrencës inkurajon populizmin dhe minon shanset e një rimëkëmbjeje ekonomike, gjatë një periudhe të ndërlikuar për vendin dhe ekonominë, një periudhë në të cilën sistemi bankar është shtylla kryesore e stabilitetit ekonomik.”
UniCredit Bank e dënoi vendimin si një akt administrativ të përshpejtuar që injoroi provat teknike të paraqitura gjatë hetimit, duke deklaruar: “Qëndrimi ynë është i qartë: vendimi i Këshillit të Konkurrencës është i padrejtë, i pabazuar dhe ne e hedhim poshtë atë me vendosmëri.”
Raiffeisen Bank România argumentoi se hetimi nuk arriti të zbulonte ndonjë provë të një marrëveshjeje të qartë midis huadhënësve, duke theksuar rregullat strukturore të tregut ndërbankar. Huadhënësi deklaroi: “Ne shprehim mospajtimin tonë me përfundimet e Këshillit të Konkurrencës dhe mbajmë qëndrimin tonë se ato nuk pasqyrojnë realitetet e tregut ndërbankar dhe nuk marrin parasysh kuadrin ligjor në fuqi, të cilin bankat pjesëmarrëse në sistemin e fiksimit ishin të detyruara ta respektonin.”
Banka Qendrore neutrale: Presim gjykatën
Banka Kombëtare e Rumanisë (BNR) mbajti një qëndrim objektiv pas njoftimit, duke sqaruar se vendimi antitrust nuk ndryshon ose ndikon në kuadrin zyrtar rregullator që rregullon tregun ndërbankar.
“Nga njoftimi për shtyp i Këshillit të Konkurrencës kuptojmë se vendimi nuk synon rregulloren tregtare të rënë dakord nga BNR. Lidhur me praktikat antikonkurruese të gjobitura nga Këshilli i Konkurrencës, kemi vërejtur se bankat e konsiderojnë veten të pafajshme dhe do ta kundërshtojnë vendimin në gjykatë. Gjërat ndoshta do të sqarohen gjatë rrugës, në gjykatë”, tha Dan Suciu, zëdhënës i Bankës Qëndrore të Rumanisë.
Para vendimit përfundimtar, zyrtarët e bankës qendrore kishin vënë re se luhatjet në normën ndërbankare ishin të lidhura ngushtë me menaxhimin e likuiditetit dhe vendimet e politikës monetare. Megjithatë, Këshilli i Konkurrencës deklaroi në mënyrë të qartë në vendimin e tij përfundimtar se sanksionet synojnë thjesht sjelljen e pavarur të bankave dhe jo kuadrin rregullator të vendosur nga banka qendrore./Kapitali