Bashkimi i operatorëve “Europetrol Durrës Albania” sh.a. dhe “Bitex Refinery” sh.a. është shpallur fitues i ankandit më të fundit të zhvilluar nga Albpetrol për shitjen e rreth 101 mijë tonëve naftë. Procedura, e hapur në fillim të gushtit, është mbyllur me një ofertë me vlerë rreth 31 milionë euro, sipas burimeve të monitor.al.
Në njoftimin zyrtar, Albpetrol nuk jep shifrën e plotë të kontratës, por thekson se fituesit duhet të paguajnë një sigurim kontrate prej 311 milionë lekësh, që përbën 10% të vlerës së saj. Kontrata duhet të nënshkruhet brenda 15 ditëve, ndërsa sasia e karburantit duhet të tërhiqet në një periudhë 12-mujore. Në rast refuzimi apo tërheqjeje, sigurimi i ofertës konfiskohet dhe ankandi shpallet i pavlefshëm.
Formati i shitjes është ai i miratuar më herët: çmimi minimal llogaritet 77.45% e çmimit ndërkombëtar Brent + K, ndërsa në pikat e lëvrimit 77.45% e Brent – 4.04 USD/bbl + K, ku “K” mbetet diferencë e lirë ofertuesish. Nafta që shitet ndodhet në depozitat e Albpetrol në Usojë, Visokë, Gorisht, Zharrëz, Kuçovë dhe Amonicë.
Fitues të përhershëm
“Europetrol Durrës Albania”, kompani në pronësi të Frident Kuqit, dhe Bitex Refinery me bazë në Elbasan (dikur e njohur si R.B.H. Beline), janë mes fituesve më të shpeshtë të ankandeve të Albpetrol ndër vite. Procedurat shpesh kanë ngjallur debat për mungesë konkurrence reale.
Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) ka konstatuar raste ku këto kompani kanë përfituar në mënyrë të padrejtë, duke deklaruar shpenzime për eksport të naftës, ndërkohë që produkti është shitur brenda vendit. Në raportin e KLSH thuhet se Albpetrol u njeh operatorëve shpenzime të transportit dhe magazinimit sikur nafta të eksportohej, ndonëse nuk ka pasur kompani të huaja fituese të ankandeve. Shumica e këtyre shpenzimeve konsiderohen fiktive, duke sjellë ulje të çmimit real që duhet të paguajnë operatorët vendas.
Prodhimi dhe ankandet
Albpetrol raportoi për vitin 2024 një prodhim prej mbi 70 mijë tonë naftë, me një rritje modeste prej 1.8% krahasuar me një vit më parë. Sasitë që kompania hedh në ankand përfshijnë si prodhimin e saj direkt, ashtu edhe naftën që i kalon nga kompanitë koncesionare.
Në vitin e kaluar, ankandi i fundit për 159 mijë tonë naftë, me vlerë rreth 70 milionë euro, u fitua po nga Europetrol dhe R.B.H. Beline (tashmë Bitex Refinery).
Kush është Frident Kuqi?
Fituesi i radhës, Frident Kuqi, është një emër i njohur në tregun e naftës. Ai zotëron 100% të aksioneve të Europetrol Durrës Albania, ndërsa kontrollon gjithashtu edhe kompaninë Al Global Oil, pjesë e grupit Europetrol Group.
Sipas raportit të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) të vitit 2023, vetëm në dy vitet e fundit, në periudhën kur çmimi i naftës ishte rritur ndjeshëm, Albpetrol në bashkëpunim me kompani private i ka shkaktuar shtetit një dëm prej 5.8 milionë dollarësh. Mekanizmi i përdorur, sipas raportit, ka qenë ulja e fiktive e çmimit për operatorët vendas, duke regjistruar transaksione sikur nafta të ishte shitur për eksport – edhe pse blerësit ishin kompani shqiptare.
KLSH sjell tre raste konkrete: në vitin 2021, rreth 40 mijë tonë naftë u shitën tek R.B.H Beline (rafineria e Cerrikut, sot Bitex Refinery) dhe tek Al Global Oil në Fier, duke u zbritur shpenzime eksporti që nuk kanë ekzistuar kurrë. Përfitues direkt i kësaj skeme, sipas raportit, rezulton Frident Kuqi.
Lidhjet mes kompanive
Europetrol ka qenë shpesh në bashkëpunim me R.B.H Beline sh.a., kompani e administruar nga Dionis Likometa, me të cilin dyshohet se Kuqi ka ndarë interesa të përbashkëta në ankandet e Albpetrol. Dyshimet për marrëveshje paraprake dhe favorizime janë theksuar edhe në raportet e auditimit, ndërsa vihet në dukje roli i drejtuesve të Albpetrol në këto procedura.
Konfliktet mjedisore
Përveç dyshimeve financiare, emri i R.B.H Beline lidhet edhe me problematika mjedisore. Mëngjesin e 26 qershorit 2023, banorët e fshatit Balldren në dalje të Elbasanit raportuan ndotje të rëndë të ajrit dhe erë të padurueshme, që sipas tyre vinte nga rafineria. Tre banorë depozituan kallëzim në Policinë e Elbasanit, e cila njoftoi se kishte referuar një procedim penal në Prokurori ndaj administratorit të kompanisë, Dionis Likometa, për ndotje të ajrit. Likometa i mohoi akuzat e banorëve, por çështja mbetet e hapur.