Nga Altax
Në Shqipëri, në fillim të vitit 2026, blerja e një apartamenti standard familjar në Tiranë, pra një banesë me 70–80 m² jo në zonat luksoze qendrore mbetet një sfidë e madhe financiare për shumicën e familjeve.
Tregu i pasurive të paluajtshme është shkëputur plotësisht nga realiteti i të ardhurave, duke krijuar një hendek të thellë që e bën këtë blerje të paarritshme pa mbështetje të jashtëzakonshme.
Një rrogë konsiderohet e përshtatshme kur pagesa mujore e kredisë hipotekare nuk tejkalon 30–35% të të ardhurave neto familjare, duke lënë hapësirë për shpenzimet bazë si ushqimi, energjia, transporti dhe mirëmbajtja. Ky është standardi i qëndrueshmërisë që zbatojnë bankat dhe ekspertët ekonomikë, për të shmangur rrezikun e mbi-borxhit.
Një apartament normal në Tiranë kushton realisht 120,000–150,000 €, me çmim mesatar për metër katror 1,500–1,900 € në zonat jo luksoze. Këto vlera bazohen në të dhënat e fundit nga indekset si Keydata dhe Deloitte për vitin 2025, ku çmimi mesatar në Tiranë arrin deri në 2,000 €/m², por për segmentin standard pa pozicion premium mbetet brenda këtij diapazoni.
Praktika reale e blerjes përfshin zakonisht 20% pagesë paraprake dhe kredi për 80% të vlerës, pra 96,000–120,000 €. Me afat 25 vjeçar dhe interes efektiv 5–6% (norma tipike për kreditë hipotekare në lekë ose euro), kësti mujor del rreth 580–720 €. Këtu nuk llogariten shpenzime shtesë si taksat e pronës, mirëmbajtja e pallatit apo siguracionet.
Për të përballuar një këst të tillë pa rrezik financiar, të ardhurat neto familjare duhet të jenë të paktën 1,700–2,300 € në muaj, duke zbatuar rregullin 30–35%. Kjo është shifra minimale reale, pasi nën këtë nivel, blerja kthehet në sakrificë ekstreme ose varësi nga burime informale.
Për një individ të vetëm, kjo do të thotë rrogë neto mbi 2,000 €, në fakt ende një nivel i rrallë në Shqipëri, i arritur kryesisht në sektorë si IT, konsulencë ndërkombëtare ose biznes privat me sukses të lartë. Për shumicën, kjo mbetet e pamundur.
Skenari më realist është familja me dy të punësuar, ku secili fiton 900–1,200 € neto, duke arritur totalin 1,800–2,400 €. Vetëm në këtë rast blerja bëhet e qëndrueshme, pa rënë në borxhe të rrezikshme.
Realiteti i rrogave në Shqipëri e thekson hendekun, ku paga mesatare bruto është rreth 830–840 € (sipas të dhënave zyrtare të INSTAT për 2025), që përkthehet në pagë neto rreth 650–700 € pas taksave dhe sigurimeve. Paga mesatare familjare reale rrallë kalon 1,200–1,400 € neto, duke krijuar një diferencë 3–4 herë më të ulët se sa kërkohet.
Në përfundim, mund të themi se me rrogë mesatare shqiptare, blerja e një apartamenti në Tiranë në 2026 nuk është e mundur, as në periudha afatgjata. Kjo arrihet vetëm me dy të ardhura mbi mesataren, kursime të konsiderueshme paraprake, mbështetje familjare ose të ardhura shtesë informale.
Pragu minimal realist mbetet rreth 2,000 € të ardhura neto familjare në muaj, një nivel që përfaqëson një minorancë të vogël të shoqërisë. Tregu ka ikur larg nga mundësitë e shtresës së mesme, duke e kthyer pronësinë e banesës në një privilegj të kufizuar.