Tiranë – Banka turke Ziraat Bankası ka hapur zyrtarisht aktivitetin e saj në Shqipëri, por hyrja e saj në tregun shqiptar po shoqërohet me kritika dhe shqetësime serioze, për shkak të historikut të bankës në disa skandale dhe hetime ndërkombëtare.
Ziraat Bank është përmendur në media ndërkombëtare në lidhje me dyshime për përfshirje në skema për shmangien e sanksioneve amerikane, veçanërisht në raste që lidhen me Iranin, Venezuelën dhe më vonë Rusinë. Banka është përfshirë indirekt edhe në dosjen e njohur të biznesmenit iraniano-turk Reza Zarrab, një nga skandalet më të mëdha financiare që ka tronditur marrëdhëniet Turqi–SHBA.
Një tjetër rast i rëndë lidhet me dhënien e një kredie rreth 1.6 miliardë dollarë ndaj një kompanie offshore të regjistruar në Ishujt Virgin Britanikë, e cila më pas rezultoi kredi e papaguar. Ky rast ka ngritur dyshime të forta për keqmenaxhim, mungesë transparence dhe ndikim politik në vendimmarrjen e bankës.
Në Evropë, dega gjermane e Ziraat Bank është vënë nën mbikëqyrje të posaçme nga autoriteti financiar gjerman (BaFin) për mangësi serioze në zbatimin e ligjeve kundër pastrimit të parave dhe dobësi në kontrollin e brendshëm. Ky vendim ka dëmtuar reputacionin e bankës në tregjet evropiane.
Gjithashtu, vetë autoritetet turke i kanë vendosur Ziraat Bank gjoba administrative për shkelje rregullatore, ndërsa opozita në Turqi e ka akuzuar vazhdimisht bankën për përdorim politik të fondeve publike dhe favorizim të kompanive të lidhura me qeverinë.
Në këtë kontekst, hapja e Ziraat Bank në Shqipëri ka ngritur pyetje mbi:
• nivelin e due diligence të kryer nga autoritetet shqiptare
• aftësinë e institucioneve rregullatore për të monitoruar një bankë me histori problematike
• rrezikun reputacional për sistemin bankar shqiptar
Banka e Shqipërisë ka deklaruar se Ziraat Bank është licencuar sipas kuadrit ligjor në fuqi dhe se do të jetë nën mbikëqyrje të vazhdueshme, por kritikët theksojnë se vetëm mbikëqyrja formale nuk mjafton për të garantuar transparencë dhe siguri financiare.
Ekspertë të pavarur paralajmërojnë se Shqipëria nuk duhet të shndërrohet në një treg alternativ për institucione financiare që përballen me probleme ligjore dhe reputacionale në vende të tjera, duke kërkuar transparencë maksimale mbi aktivitetin e bankës në vend.
