Izraeliti merr monopolin Online me Jet Bank, firmos Gent Sejko
Banka e Shqipërisë ka licensuar Jet Bank modelin 100% digjital duke marrë kështu monopolin e bankimit online.
Në vijim, Jet Bank do të hyjë në një fazë testimi paraprak, gjatë së cilës banka do të jetë e aksesueshme për një grup të përzgjedhur përdoruesish. Por kush janë të përzgjedhurit? Kush do e ketë akses dhe pse pikërisht personat e përzgjedhur? Kjo ende nuo dihet.
Sipas bankës së Shqipërisë JET Bank është banka e parë që synon të operojë tërësisht në mënyrë digjitale në Shqipëri, pa degë fizike, në kuadër të strategjisë më të gjerë për digjitalizimin e pagesave dhe nismës “Cashless Albania 2030”.
JET Bank zotërohet 100% nga shoqëria “Jet Holdings B.V.” në Holandë dhe se përfituesi kryesor është investitori izraelito‑britanik Idan Avishai.
Por a janë verifikuar përshtatshmëria e aksionerëve, ligjshmëria e burimit të fondeve dhe respektimi i kërkesave për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit nga Banka Jet?
Duke qënë se është një bankë tërësisht Online të dhënat e klientëve a do të ruhen brenda standardeve të BE‑së, në përputhje me rregulloren europiane të mbrojtjes së të dhënave?
Institucioni nuk jep një shifër të saktë për kapitalin e investuar deri tani, nuk shpjegon detajisht burimin konkret të kapitalit përtej formulimit të përgjithshëm “burime të ligjshme”, dhe nuk zbardh strukturën e plotë të gjashtë shoqërive aksionere pas Jet Holdings, të cilat sipas raportimeve janë krijuar së fundmi dhe pa histori të gjatë aktiviteti.
Po kështu, nuk ka një adresim specifik për dyshimet mbi transparencën e aksionarëve, kufizimin e informacionit publik për drejtuesit, apo për mundësinë e ndikimeve politike dhe lobimit në procesin e licencimit, çka ishin pyetje të drejtpërdrejta të adresuara.
Banka e Shqipërisë thekson se JET Bank ka vetëm miratim paraprak dhe nuk është ende operative; brenda 12 muajve banka duhet të depozitojë kapital minimal prej të paktën 1 miliard lekësh, të plotësojë të gjitha kërkesat teknike, rregullatore dhe të qeverisjes së brendshme, e vetëm më pas Këshilli Mbikëqyrës do të vendosë për licencën përfundimtare.
Megjithatë, mbetet pa një përgjigje konkrete pyetja nëse do të ketë raporte periodike të veçanta publike për performancën dhe përputhshmërinë e JET Bank, si dhe pse në këtë rast informacioni publik për aksionarët dhe drejtuesit është më i kufizuar se zakonisht.
Kështu, ndërsa Banka e Shqipërisë konfirmon linjën zyrtare të sigurisë rregullatore dhe rëndësinë strategjike të bankës së parë plotësisht digjitale, një pjesë e shqetësimeve të ngritura sidomos ato mbi transparencën e pronësisë, burimin konkret të kapitalit dhe trajtimin e barabartë me aplikantë të tjerë mbeten pa përgjigje të drejtpërdrejtë, duke lënë ende hapësirë për debat publik mbi këtë projekt të ri në tregun bankar shqiptar.