Popullsia ulet, bankat shtohen! Ziraat Bank e Truqisë hapet në Bllok, hijet e skandaleve…
Në zonën e Bllokut në Tiranë pritet të hapë dyert një degë e Ziraat Bank, bankës shtetërore turke. Me hyrjen në tregun shqiptar, ajo do të bëhet institucioni i dytë bankar me kapital turk në vend, pas Banka Kombëtare Tregtare.
Hapja e saj vjen në një kohë kur tregu bankar në Shqipëri ka parë zhvillime kontradiktore: ndërsa popullsia vazhdon të zvogëlohet për shkak të emigrimit, numri i ndërtesave të reja dhe institucioneve financiare po rritet. Paralelisht, administrata publike ka arritur afërsisht në 200 mijë të punësuar.
Në vitet e fundit disa banka të huaja janë larguar nga tregu shqiptar, mes tyre Veneto Bank, Société Générale, National Bank of Greece dhe së fundmi Alpha Bank. Ndërkohë, Raiffeisen Bank po ndjek një strategji të tërheqjes graduale nga disa tregje të rajonit, përfshirë Shqipërinë.
Ziraat Bank njihet për profilin e saj të fortë në kreditimin e bizneseve që operojnë në sektorin e bujqësisë dhe agrobiznesit. Megjithatë, aktiviteti ndërkombëtar i bankës ka qenë në disa raste objekt shqyrtimi nga autoritetet rregullatore.
Një nga rastet lidhet me filialin gjerman Ziraat Bank International AG me seli në Frankfurt, i cili gjatë viteve 2021–2022 u vendos nën mbikëqyrje të shtuar nga autoriteti financiar gjerman BaFin. Autoriteti vendosi masa si kufizime në dhënien e kredive të mëdha, rritje të kërkesave për kapital, kufizime në pranimin e depozitave dhe emërimin e një përfaqësuesi të posaçëm për të monitoruar aktivitetin e bankës.
Po ashtu, autoritetet gjermane kanë zhvilluar hetime për dyshime për pastrim parash, duke përfshirë edhe kontrolle në zyrat e bankës në Frankfurt dhe sekuestrim pajisjesh, në kuadër të hetimeve për transaksione të dyshimta që lidhen me biznesmenë turq.
Edhe në Shtetet e Bashkuara aktiviteti i bankës është vënë nën vëzhgim. Në vitin 2014, Rezerva Federale monitoroi filialin e bankës në Nju-Jork për dyshime mbi shkelje të sanksioneve ndaj Iranit. Më vonë, banka mbylli operacionet e saj retail në SHBA.
Emri i Ziraat Bank është përmendur edhe në procesin gjyqësor të lidhur me çështjen Reza Zarrab në SHBA, ku u ngritën pretendime për mekanizma që mund të përdornin banka turke për të anashkaluar sanksionet ndaj Iranit. Autoritetet turke i kanë mohuar këto pretendime.
Ndërkohë, në Turqi banka ka qenë objekt debatesh politike. Në vitin 2021, përfaqësues të opozitës nga Partia Republikane e Popullit (CHP) ngritën dyshime për një kredi prej rreth 750 milionë dollarësh të dhënë për Demirören Group, duke pretenduar se kredia nuk ishte shlyer dhe duke paraqitur një kallëzim penal për mashtrim dhe abuzim detyre.
Sipas akuzave të opozitës turke, janë ngritur gjithashtu pretendime për huadhënie të favorizuar ndaj kompanive të konsideruara pranë qeverisë, përfshirë financime të diskutueshme që lidhen me sektorin e telekomunikacionit.