Euro në rënie të lirë, Banka e Shqipërisë përgatit blerje mbi 1 miliardë euro
Banka e Shqipërisë po intensifikon ndërhyrjet në tregun valutor, duke blerë euro me ritmin më të lartë të regjistruar ndonjëherë, në përpjekje për të frenuar zhvlerësimin e monedhës europiane ndaj lekut. Sipas burimeve të tregut, volumi i blerjeve gjatë vitit 2026 pritet të tejkalojë edhe rekordin historik të vendosur vitin e kaluar.
Edhe pse të dhënat zyrtare mbi ndërhyrjet në treg publikohen me tre muaj vonesë, burime pranë tregut i thanë Kapitalit se Banka e Shqipërisë ka shtuar ndjeshëm blerjet e euros, ndërsa ritmi i ndërhyrjeve është më i lartë se ai i vitit 2025.
Sipas statistikave zyrtare, gjatë vitit të kaluar BSH bleu gjithsej 1.029 miliardë euro në tregun e brendshëm valutor. Nga kjo shumë, 299 milionë euro u blenë përmes ankandeve të planifikuara për rritjen e rezervës valutore, ndërsa 729.1 milionë euro u blenë në ankande të jashtëzakonshme me qëllim thithjen e euros nga tregu dhe zbutjen e presionit mbi kursin e këmbimit.
Për vitin 2026, vetëm programi i planifikuar për rritjen e rezervës valutore parashikon blerjen e 330 deri në 450 milionë euro. Duke marrë parasysh ndërhyrjet shtesë që po kryhen për stabilizimin e kursit, burimet e tregut vlerësojnë se blerjet totale do të kalojnë nivelin rekord të vitit të kaluar.
Megjithatë, ndërhyrjet nuk kanë arritur të ndalin dobësimin e euros. Kursi mesatar i këmbimit ka rënë nga 97.7 lekë për euro në korrik të vitit të kaluar në 94.7 lekë në qershor, ndërsa në ditët e fundit një euro po këmbehet pranë nivelit të 94 lekëve.
Tradicionalisht, Banka e Shqipërisë i intensifikon blerjet e euros duke nisur nga muaji maj, kur fillon të shtohet oferta valutore, kryesisht nga turizmi dhe hyrjet sezonale të valutës. Gjatë periudhës qershor-gusht të vitit të kaluar, banka bleu më shumë se gjysmë miliard euro, ndërsa këtë vit tregu pret që ndërhyrjet të jenë edhe më të mëdha.
Ndërhyrjet e drejtpërdrejta në tregun valutor janë kthyer tashmë në një praktikë të vazhdueshme të Bankës së Shqipërisë. Përpara vitit 2018, banka nuk kishte ndërhyrë pothuajse asnjëherë në treg. Ndërhyrja e parë erdhi atë vit, kur u blenë 180 milionë euro për të zbutur rënien e monedhës europiane. Pas një ndërprerjeje pesëvjeçare, blerjet e jashtëzakonshme rifilluan në vitin 2024 me 650 milionë euro dhe u rritën në 729.1 milionë euro në vitin 2025.
Megjithatë, politika e ndërhyrjeve të vazhdueshme nuk gëzon mbështetje të plotë. Fondi Monetar Ndërkombëtar ka rekomanduar publikisht që Banka e Shqipërisë të kufizojë ndërhyrjet dhe të lejojë që kursi i këmbimit të përcaktohet nga forcat e tregut.
Në një analizë të posaçme, FMN ka paralajmëruar se mbështetja artificiale e kursit të këmbimit mund të krijojë shtrembërime në ekonomi, të rrisë kostot për bilancin e bankës qendrore dhe të sjellë humbje si pasojë e zgjerimit të rezervës valutore.