BKT e Raiffeisen, thasë me para jashtë Shqipërisë
Dy nga bankat më të mëdha në vend, Raiffeisen Bank Albania dhe Banka Kombëtare Tregtare (BKT), kanë nxjerrë jashtë Shqipërisë mbi 200 milionë euro vetëm gjatë viteve 2023 – 2024, siç tregojnë të dhënat zyrtare të siguruara nga Zoom.al. Kjo shumë përbën dividentin e shpërndarë nga këto dy banka tek aksionerët e tyre të huaj.
Kjo është një praktikë e ligjshme, por shifra është domethënëse dhe ngre një debat të rëndësishëm mbi bilancin mes përfitimit të investitorëve të huaj dhe riinvestimit të kapitalit në ekonominë shqiptare.
Sipas pasqyrave financiare të publikuara nga vetë këto banka, Raiffeisen Bank Albania ka shpërndarë në vitin 2024 rreth 5.4 miliardë lekë dividend ose afërsisht 55 milionë euro. Për vitin 2023, Raiffeisen Bank Albania nuk ka publikuar shifra të qarta, por përllogaritet që dividenti të jetë në vlerën e 50 milionë eurove. Bazuar në burimet e tregut të kapitalit dhe të dhënat e publikuara, vlera totale e dividendit të aprovuara nga banka mëmë për 2023 ishte rreth 410,474,644 euro për gjithë aksionet e Raiffeisen Bank International.
BKT ka miratuar dhe paguar në 2024 dividendë në vlerë 50 milionë euro. Pra, në total, vetëm këto dy banka kanë transferuar rreth 200 milionë euro fitime jashtë vendit brenda një viti. Për vitin 2023, BKT vendosi shpërndarjen e dividendit në shumën 5,216,500 mijë lekë, ekuivalente me 50 milionë euro, duke përdorur pjesë të fitimit neto të vitit 2022 dhe fitimin e pashpërndarë nga vitet e mëparshme. Kjo shpërndarje u pagua në maj 2023. Për vitin 2025, asnjëra nga bankat nuk i ka bërë ende publike bilancet dhe pasqyrat financiare.
Këto janë para të marra ekskluzivisht nga aktiviteti i këtyre bankave në Shqipëri, si dhënie kredie, komisione për transferta apo llogari e të tjera aktivitete bankare. Por kush i përfiton këto para të shqiptarëve?
Raiffeisen Bank Albania është pjesë e grupit austriak Raiffeisen Bank International, me seli në Vjenë. BKT kontrollohet nga grupi turk Çalık Holding.
Kjo do të thotë se fitimet e gjeneruara nga kreditë, komisionet bankare, interesat dhe tarifat që paguajnë qytetarët dhe bizneset shqiptare, pas taksimit në Shqipëri, kalojnë në fund si dividendë tek aksionerë jashtë territorit shqiptar.
Shpërndarja e dividentit është një aktivitet i ligjshëm. Bankat paguajnë tatim mbi fitimin në Shqipëri dhe kanë të drejtë të shpërndajnë dividend sipas vendimeve të aksionarëve. Por nga pikëpamja ekonomike dhe strategjike, çështja është më komplekse. Dalja neto jashtë vendit e një kapitali prej 200 milionë eurosh është një shumë e konsiderueshme për një ekonomi si kjo e Shqipërisë. Për më tepër, këto para nuk rikthehen në ekonominë tonë. Ndërkohë, sistemi bankar dëshmon edhe njëherë se është pothuajse tërësisht në pronësi të huaj, çka do të thotë se është në varësi nga kapitali i huaj.
Nëse dividendët shpërndahen në nivele të tilla të larta çdo vit, kjo redukton potencialisht kapitalin që mund të përdoret për zgjerim kredie, financim të projekteve afatgjata apo mbështetje të sektorëve strategjikë.Vlen për t’u përmendur fakti që të dyja bankat kanë pasur performancë shumë të mirë financiare në vitet e fundit, me norma fitimi të qëndrueshme dhe pozicion kapitali të fortë. Në këtë kuptim, dividendët janë reflektim i një biznesi të suksesshëm. Por a duhet që një pjesë më e madhe e fitimeve të mbetet në Shqipëri si kapital i riinvestuar, për shkak se suksesi i tyre është tërësisht rezultat i tregut dhe taksapaguesve shqiptarë.