Krimi shtetëror i 21 Janarit…ja lëvizjet e fundit të SPAK
Pesëmbëdhjetë vjet pas ngjarjes së rëndë të 21 janarit 2011, ku katër protestues të paarmatosur u vranë para Kryeministrisë, sytë mbeten nga Prokuroria e Posaçme, me shpresën se hetimet e nisura prej saj do të mund të bëjnë drejtësi. Ekspertiza nga laboratorë të huaj të një regjistrimi audio me urdhrat e drejtuesve të Gardës për përdorimin e fishekëve luftarakë, dhe të plumbit që qëlloi në kokë Aleks Nikën, mund të shënojnë një pikë kthese, për ngjarjen, hetimet për të cilën që në krye të herës, siç e vuri në dukje dhe Gjykata europiane për të Drejtat e Njeriut, u tentuan të pengoheshin ose devijoheshin nga autoritetet e kohës.
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha u paraqit në Prokurorinë e Posaçme, SPAK paraditen e të mërkurës më 19 nëntor, i thirrur për të tretën herë për t’u marrë në pyetje lidhur me sulmin me armë zjarri nga ana e punonjësve të Gardës së Republikës ndaj protestuesve në ngjarjen e 21 janarit të vitit 2011, kur mbetën të vrarë katër qytetarë – kohë kur ai mbante pozicionin e kryeministrit. Pasi doli nga prokuroria, Berisha iu përgjigj pyetjeve të gazetarëve, ku ndër të tjera deklaroi se ishte pyetur lidhur me dhënien e ndonjë urdhëri, gjë që e kishte mohuar. Berisha deklaroi se nuk ka dhënë asnjë urdhër dhe se nuk kishte t’i jepej punonjësve të Gardës së Republikës ndonjë urdhër për të shtënë. Ai argumentoi se Garda e republikës funksionon bazuar në ligj të posaçëm. Sipas tij, legjislacioni përcakton se punonjësi i Gardës së Republikëssë Shqipërisë, në rastin e një sulmi shtie fillimisht me armë zjarri në ajër, pastaj nga këmbët dhe nëse sulmi vijon vazhdon të qëllojë. Berisha tha se ka qenë gjithmonë i hapur, por nuk është pyetur më parë.
Më 30 tetor u pyet nga hetuesit e SPAK për këtë ngjarje edh eish-ministri i Brendshëm i asaj kohe, Lulzim Basha.
SPAK regjistroi procedim penal për ngjarjen e 21 janarit të vitit 2011, pasi Gjykata e Lartë vendosi një vit e gjysmë më parë të prishë vendimet e mëparshme të gjykatave dhe urdhëroi fillimin e hetimeve për kallëzimin e familjes Nika ndaj ish-kryeministrit Sali Berisha dhe ish-ministrit të Brendshëm, Lulzim Basha.
Të afërmit e Aleks Nikës, njërit prej protestuesve të vrarë para kryeministrisë në protestën e Partisë Socialiste më 21 janar 2011, akuzojnë Berishën, Bashën dhe ish-komandantin e Gardës së Republikës, Ndrea Prendi se urdhëruan të qëllohej me armë ndaj pjesëmarrësve në protestë.
Aleks Nika ishte një nga katër viktimat e protestës së dhunshme të 21 janarit 2011, kur mbështetësit e Partisë Socialiste, në atë kohë në opozitë, u përplasën me Policinë dhe Gardën e Republikës përpara selisë së Kryeministrisë në Bulevardin Dëshmorët e Kombit. Protesta ishte thirrur nga Partia Socialiste pas publikimit të një videoje, ku ministri i Jashtëm i kohës, Ilir Meta, akuzohej se po diskutonte një aferë korruptive.
Si pasojë e të shtënave me armë zjarri nga ana e Gardës së Republikës, më 21 janar 2011 përveç Aleks Nikës, u vranë dhe Ziver Veizi, Hekuran Deda dhe Faik Myrtaj, si dhe u plagosën 10 protestues të tjerë.
Për vrasjen e Dedës, Myrtajt dhe Veizit, Prokuroria procedoi penalisht ish komandantin e Gardës Ndrea Prendi dhe gardistin Agim Llupo, duke kërkuar dënimin e tyre me 23 vjet dhe 25 vjet burgim respektivisht. Me 18 shtator 2013, Gjykata e Apelit në Tiranë e dënoi Prendin me 1 vit heqje lirie dhe Llupon me 3 vjet, duke arsyetuar se vrasjet ishin bërë nga pakujdesia. Vendimi kontrovers solli atëherë reagime të ashpra.
Ndërkohë vrasjet e Aleks Nikës dhe Hekuran Dedës dhe plagosja me armë zjarri e 6 personave të tjerë, gjatë protestës së Partisë Socialiste para kryeministrisë, ka mbetur pa autorë dhe prokuroria e pati pezulluar atë për vite me radhë në kërkim të provave.
Vendimi i Gjykatës së Lartë erdhi pasi në nëntor 2023 Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut, GJEDNJ, gjeti se hetimet e mangëta të kësaj ngjarje kishin cënuar të drejtën e jetës së viktimave.